انتشار کتاب نگاهی زنانه به بوشهر عهد پهلوی اول با ترجمه سیده فاطمه یاحسینی
به گزارش وبسایت هامون ایران؛ تارنمای جامعه مدنی جنوب ایران، کتاب نگاهی زنانه به بوشهر عهد پهلوی اول نوشته مریت هاوکس با ترجمه سیده فاطمه یاحسینی توسط انتشارات هامون نو منتشر شد.
این کتاب که زیرمجموعه فروست “بوشهر در سفرنامه ها” در ۱۰۶ صفحه قطع رقعی به طبع رسیده، دومین کتاب از این مجموعه کتب می باشد.
سیده فاطمه یاحسینی؛ مترجم کتاب نگاهی زنانه به بوشهر عهد پهلوی اول در مقدمه کتاب اینچنین نوشته است: درباره زندگی شخصی، تکاپوهای اجتماعی و آثار علمی و ادبی اونرا آملیا مریت هاوکس (۱۹۵۲ـ۱۸۷۷م.) و حتی اسم اصلی و مستعار او، مری وستون، در دو، سه دهه اخیر قرن بیست و یکم میلادی تحقیقات اندکی انجام شده و ظاهراً حتی کتابی هم درباب بیوگرافی این بانوی آمریکایی ـ انگلیسی نوشته شده است. اجمالاً آنچه می¬دانیم در رشتۀ جانورشناسی لیسانس و فوقلیسانس گرفته و دارای مقالات و تحقیقات علمی در زمینۀ رشتۀ تخصصی خودش بوده است. وی با نام اصلی و مستعار، چند کتاب منتشر کرده که عبارتند از:
۱ـ کلبه کنار خیابان کامن، لندن، ۱۹۲۴.
۲ـ ایران، افسانه و واقعیت، لندن، ۱۹۳۵.
۳ـ در ارتفاعات مکزیک، لندن، ۱۹۳۶.
۴ـ دوست من آمریکا، لندن ۱۹۴۴.
۵ـ ادغام نهرها، لندن ۱۹۴۵.
۶ـ یک کودک آمریکایی، لندن ۱۹۴۹.
چنانکه گذشت، زندگی این بانوی دانشمند و سفرنامه نویس، در هاله¬ای از معما پیچیده شده است، احوالش چنان مرموز است که حتی تا امروز، عکسی از او به دست نیامده یا منتشر نشده است!
برای ما ایرانیان، مهمترین کتاب خانم مریت هاوکس «ایران؛ افسانه و واقعیت» نام دارد که با این مشخصات چاپ و منتشر شده است:
او.ای. مریت هاوکس ایران؛ افسانه و واقعیت ،۱۹۳۵ ایور نیکلسون و واتسون، لندن، چاپ شده در بریتانیای کبیر توسط رابرت مکلهوس و همکاران، انتشارات دانشگاه گلاسکو.
فکر کنم حوالی بهار ۱۴۰۱ بود که روزی پدرم از بوشهر با من تماس گرفت و گفت: می خواهم کار تازه ای ترجمه کنی!
پرسیدم: چه کتابی؟
گفت: کتابی است از مریت هاوکس.
بعد هم افزود: البته این کتاب در سال ۱۳۶۸ و ۱۳۷۲ توسط چند نفر مترجم با عنوان «ایران افسانه و واقعیت» به فارسی ترجمه شده، اما ترجمه، بسیار ناقص، نادرست و دچار افتادگی¬های عجیب و غریبی است. کل کتاب باید دوباره ترجمه شود!
آن ایام، من مشغول ترجمه یک سفرنامۀ مفصل و قطور درباب ایران بودم. اما انجام درخواست پدر برایم در اولویت و واجب بود. به ایشان گفتم:
ـ من الان وقت ندارم کل کتاب را ترجمه کنم.
پدرم گفت: پس بخش بوشهر تا شیراز آن را ترجمه کن و برایم بفرست!
همه کارهای دیگرم را کنار گذاشتم و ظرف دو، سه هفته بخش موردنظر پدرم را به فارسی ترجمه کردم. پس از انجام ترجمه، کنجکاو شدم، نگاهی به ترجمه فارسی پیش گفته نیز بیندازم. خوشبختانه در فضای مجازی، نسخۀ چاپ دوم پی.دی.اف. ترجمه را یافته و نگاهی به آن انداختم. دیدم حرف پدرم کاملاً صحیح است. مترجمان ارجمند، معلوم نیست طبق کدام معیار و خواستی، بخش¬های مختلفی از کتاب را به¬فارسی ترجمه نکرده¬اند! تا امروز نیز نتوانستم انگیزه آنان را از این حذف و در واقع سانسور، دریابم. عجیب این که مطالب حذف شده، هیچ مطلب خلاف عُرف، اخلاق و شرعی، که قابل سانسور و ممیزی باشد، ندارند.
فصل بوشهر تا شیراز این کتاب، از مناظر مختلفی چون تاریخ اجتماعی بوشهر، وضعیت زنان و دختران بوشهر در عهد رضاشاه پهلوی، تاریخ پزشکی سنتی و مدرن بوشهر در این عهد، تاریخ تنها بیمارستان بوشهر، آموزش و پرورش دختران و پسران، معماری بوشهر، وضعیت اندرونی و خانواده¬های فقیر و متمول بوشهری، اقتصاد و بازار بوشهر، مسائل امنیت شهری و برون شهری، حضور زنان و مردان اروپایی در بوشهر، تاریخ راه، وضعیت روشنفکران و نخبگان بوشهری، روایتی جالب و خواندنی از خاندان طبیب، گزارشی زنده و عینی از منطقه امامزاده عبدالمهیمن بوشهر، رواج رشوه و فساد مأموران امنیه و دولتی در بوشهر و… قابل توجه و مطالعه است.
چون خانم مریت هاوکس یک زن بود و در اسفند ۱۳۱۱شمسی/ مارس ۱۹۳۳ میلادی تا اوایل فروردین ماه ۱۳۱۲ش. با دید یک زن کنجکاو و جستجوگر، سرتاسر بوشهر و طبقات اجتماعی آن را کاویده و در خاطرات سفرش به بوشهر روایت کرده، به پیشنهاد پدرم عنوان «نگاهی زنانه به بوشهر عهد پهلوی اول» برای این جزوه و ترجمه انتخاب کردم.