انتشار کتاب سلامت و پزشکی در روزنامه «مظفری» نوشته سیدقاسم یاحسینی
به گزارش وبسایت هامون ایران؛ تارنمای جامعه مدنی جنوب ایران، کتاب سلامت و پزشکی در روزنامه «مظفری» نوشته سیدقاسم یاحسینی با مقدمه پروفسور ایرج نبی پور در ۲۷۰ صفحه قطع رقعی توسط انتشارات هامون نو منتشر شد.
پروفسور ایرج نبی پور؛ عضو فرهنگستان علوم در مقدمه این کتاب اینچنین آورده است: از دیدگاهی جامع، سیستم پزشکی قاجاریه، با ترکیبی از طب تودهی مردم ایران پیش از اسلام، مفاهیم جالینوسی اخلاط و مزاجها (که در مناظرهی عمومی در مناطق شهری یا روستایی رایج بود) و نیز طاق¬نمایی از اصل علیت ماوراءالطبیعی و ایزدی (که در طب¬النبی نمود پیدا میکرد) خود را نشان میداد. دست آورد این سیستم سلامت، شرایط بهداشتی ناپسند، هجوم بیماریهای عفونی مانند مالاریا و اپیدمیهای طاعون و وبا بود.
بار عمدهی ارائهی خدمات سلامت بر دوش شفاگران روحانی (دعانویسان، افسونگران، مقدسین)، شفاگران سنتی (مانند پیرزنان، دلاکها و شکسته بندها) و اطباء جالینوسی ـ اسلامی قرار داشت. تعداد کمی از مردم دوران قاجار، به اطباء جالینوسی ـ اسلامی دسترسی داشتند؛ زیرا نه تنها تعداد این اطباء کم بود، بلکه مردم نمیتوانستند هزینهی دارو و درمان خود را فراهم آورند. از این رو بخش عمدهای از سیستم طبابت در دست شفا دهندگان مبتنی بر ایمان و مردان طبّ فولکوریک بوده است.
در این پیشدرآمد، تلاش میشود تا سیمای پزشکی و طبابت در عصر قاجار همراه با شرایط و تغییر الگویی که منجر به تغییر پارادایم پزشکی ایران شد را ترسیم نماید. شاید این نگرش در نظام سلامت ایران قاجار بتواند در درک فضای پیچیده¬ی حاکم بر این نظام یاری نماید.
تجسم این فضا در دریافت مفاهیم و برداشت مؤلفههای تحلیلی از لابلای این دفتر، که به تلاش یکی از بزرگترین تاریخ¬نگاران معاصر بوشهر یعنی جناب آقای سیّدقاسم یاحسینی ساماندهی شده است، بسیار کارساز خواهد بود؛ هرچند که پیشگفتار پرمغز و واکاوانهی استاد یاحسینی، که خود نیز از پژوهشگران خستگی¬ناپذیر و پرکار حوزهی تاریخ تحلیلی ایران هستند و برپایهی برداشت از کنکاش در روزنامهی «مظفری» بوشهر نگاشتهاند، در روشناییبخشی به سیمای نظام سلامت در ایران قاجار، تلاشی بسیار نوآورانه میباشد.
بی¬شک، روزنامهی مظفری به عنوان قدیمی¬ترین نشریهی بوشهر که از پنج سال پیش از انقلاب مشروطیت در ایران انتشار یافت، میتواند همچون سندی گرانبها در پژوهشهای تاریخ مورد استناد قرار گیرد.
نگرش استاد یاحسینی در مفاهیم سلامت و طبابت، که در پیشگفتار بر این دفتر نقش بسته است، همچون الگو و درسنامهای برای پژوهشهای میان رشتهای در متون تاریخ پزشکی خودنمایی میکند و نوید دهنده دهها پژوهش پرمایه در این زمینه میباشد.