انتشار کتاب نبرد لَرده: نقشآفرینی زنان و مردان دشتستانی
به گزارش وبسایت هامون ایران؛ تارنمای جامعه مدنی جنوب ایران، کتاب «نبرد لَرده: نقشآفرینی زنان و مردان دشتستانی در آخرین روزهای جنگ جهانی اول»، تازهترین اثر سیدقاسم یاحسینی، توسط انتشارات هاموننو در دشتستان منتشر شده است. این کتاب که در ۱۹۴ صفحه و با قطع رقعی به چاپ رسیده، به بازخوانی یکی از حماسههای فراموششده تاریخ معاصر ایران در منطقه جنوب میپردازد. در ادامه، جزئیات مهمی از انتشار این کتاب بر اساس منابع آمده است:
موضوع و اهمیت کتاب
این اثر به بررسی نبرد تاریخی لَرده در منطقه کوهستانی «گیسکان» دشتستان میپردازد. اهمیت ویژه این کتاب در آن است که نقش شیرزنان دشتستانی را در کنار مردان در مبارزه مسلحانه علیه نیروهای متجاوز انگلیسی در اواخر جنگ جهانی اول برجسته میکند. نویسنده تلاش کرده است با ترکیب منابع مکتوب و خاطرات شفاهی نوادگان بازماندگان، این تاریخِ از یاد رفته را احیا کند.
ساختار و محتوا
کتاب شامل بخشهای متنوعی است که ابعاد مختلف این نبرد را پوشش میدهد:
- جغرافیای تاریخی: بررسی کوه گیسکان و روستای لرده.
- زمینه سیاسی و نظامی: وقایعی که منجر به هجوم ارتش انگلیس به برازجان و پناهندگی غضنفرالسلطنه به کوهستان شد.
- گزارشهای مستند: ارائه گزارشهای نبرد از زبان ژنرال جیمز مابرلی انگلیسی و همچنین روایت بازماندگان محلی.
- بخش ادبی: نبرد لرده در اشعار شاعران محلی دشتستان.
- پیوست ویژه: خاطرات شفاهی «جانی خانم»، آخرین بازمانده این جنگ.
مشخصات نشر
- نوبت چاپ: اول، تابستان ۱۴۰۴.
- شمارگان: ۵۰۰ نسخه.
- قیمت: ۳۰۰ هزار تومان.
- شابک: ۹۷۸-۶۲۲-۸۲۳۵-۱۱-۰.
نویسنده در مقدمه کتاب اشاره میکند که انگیزه اصلی نگارش این اثر، جبران نادانی و غفلت تاریخی نسبت به حماسه زنان لرده بوده است؛ چرا که در بررسیهای میدانی متوجه شد حتی بسیاری از اهالی منطقه نیز از جزئیات این فداکاری بزرگ بیاطلاع هستند. این کتاب سعی دارد با نگاهی انتقادی و علمی، ابعاد تاریک این جنگ خونین را برای نسلهای آینده روشن کند.
عنوان اصلی: حماسه نبرد لَرده
نقشآفرینی زنان و مردان دشتستانی در برابر استعمار انگلیس (۱۲۹۷ هـ.ش / ۱۹۱۸ م)
۱. شناسنامه نبرد
- زمان: اواخر جنگ جهانی اول (آبان ماه ۱۲۹۷).
- مکان: کوهستان گیسکان و روستای مرتفع لَرده در شرق برازجان.
- طرفین نبرد:
- مقاومت دشتستان: تفنگچیان محلی به رهبری معنوی غضنفرالسلطنه برازجانی.
- متجاوزان: ارتش بریتانیا و سربازان هندی تحت فرماندهی ژنرال السمی.
۲. قهرمانان حماسه (چهرههای کلیدی)
شیرزنان لرده (نقشآفرینان اصلی نبرد):
- مُلکی و سکینه: زنان شجاع و تیرانداز.
- طال: همسر رئیس فرهاد، ماهر در تیراندازی.
- جانی (جهانافروز): آخرین بازمانده نبرد که در نوجوانی مستقیماً جنگید.
- سوگل، قندو، شکر و عنبر: شیرزنانی که دوش به دوش مردان ایستادگی کردند.
دلاوران دشتستانی:
- غضنفرالسلطنه: حاکم مبارز برازجان.
- حاجی محمد و فرهاد: برادران جنگجو و فرماندهان میدانی در لرده.
- رئیس نظام (ندوم): کدخدای دلیر لرده.
۳. گاهشمار حوادث (مسیر نبرد)
- شکست در چغادک: عقبنشینی نیروهای مقاومت پس از نبردی سنگین در دشت.
- اشغال برازجان: ورود ارتش انگلیس به شهر و فرار شبانه غضنفرالسلطنه به کوهستان.
- پناهندگی به لرده: استقرار مبارزان در روستای مرتفع لرده برای تجدید قوا.
- شبیخون انگلیسیها: هجوم مخفیانه سه ستون نظامی انگلیس در نیمهشب به سمت ارتفاعات.
- حماسه زنان: غافلگیری دشمن توسط زنان با استفاده از سنگ و تفنگ؛ آزاد کردن اسرا و تیراندازی به متجاوزان.
۴. نتایج و پیامدها
- تلفات دشمن: شکست سخت ارتش انگلیس و عقبنشینی سراسیمه آنها به برازجان.
- آمار تلفات: روایتهای محلی از کشته شدن بیش از ۳۰۰ سرباز انگلیسی و هندی خبر میدهند (در حالی که منابع انگلیسی آمار را کمتر ذکر کردهاند).
- اهمیت تاریخی: اثبات این حقیقت که حتی با تعداد اندک، ایمان و شجاعت زنان و مردان میتواند یک ارتش مجهز را در تنگنای کوهستان زمینگیر کند.
۵. نمادهای نبرد
- تفنگ فِلیس: اسلحه محبوب مبارزان لرده که با آن نشانهگیریهای دقیقی انجام میشد.
- اشعار محلی: ثبت حماسه در منظومههایی که هنوز در دشتستان زمزمه میشود (مانند شعر: «نبرد لرده نقشآفرینی زنان و مردان…»).
[منبع: کتاب نبرد لرده، نوشته سیدقاسم یاحسینی]
این کتاب را در فیدیبو با لینک (اینجا) تهیه و مطالعه نمایید.