«جبهه و دیگر حیوانات»؛ روایتی نو و متفاوت از مناسبات انسان و حیوان در روزهای جنگ منتشر شد
به گزارش وبسایت هامون ایران؛ تارنمای جامعه مدنی جنوب ایران، تازه ترین اثر سیدقاسم یاحسینی، نویسنده و پژوهشگر تاریخ شفاهی، با عنوان «جبهه و دیگر حیوانات: حضور حاشیهای حیوانات در جنگ تحمیلی» توسط انتشارات «هامون نو» روانه بازار کتاب شد. این کتاب که در ۱۳۲ صفحه و قطع رقعی تدوین شده، به یکی از ابعاد مغفول و نادیده گرفته شده هشت سال دفاع مقدس، یعنی پیوند و تقابل میان انسان و حیوان در جبههها میپردازد.
نگاهی نو به اکولوژی جنگ نویسنده در مقدمه کتاب اشاره میکند که تاکنون به جنگ تحمیلی عمدتاً از ابعاد نظامی، سیاسی و حماسی نگریسته شده است، اما این اثر با الهام از مباحث بینرشتهای، زاویه دید جدیدی را برگزیده تا به ظلمی که در خلال جنگ به محیط زیست و حیوانات وارد شده، بپردازد. یاحسینی معتقد است تجاوز ارتش عراق نه تنها باعث شهادت و مجروح شدن انسانها شد، بلکه اکوسیستم مناطق مرزی مانند «هورالعظیم» را نیز به شکلی جبرانناپذیر نابود کرد.
ساختار و محتوای کتاب این اثر بر اساس بیست سال تجربه نویسنده در ضبط و تدوین خاطرات شفاهی رزمندگان شکل گرفته است. کتاب شامل ۱۲ فصل مجزا است که هر فصل به روایت خاطراتی پیرامون یک یا چند موجود زنده در جبهه اختصاص یافته است. عناوین فصول کتاب عبارتند از:
- ماهی و ماهیگیری: روایتهایی از صید ماهی با نارنجک تا روشهای مدرن رزمندگان برای تأمین پروتئین .
- گاو و گاومیش: ماجرای گاوهای هلندی در آبادان و گاومیشهای سرگردان زیر آتش خمپاره.
- پشه: نیشهای دردناک و پشههای سمجی که گاهی از خمپاره عراقی هم آزاردهندهتر بودند.
- گراز: حضور گلههای گراز وحشی و وحشت آفرینی آنها در شبهای شناسایی.
- مار، بُز و گوسفند، اسب و الاغ، موش و گربه، سگ، پرندگان، قورباغه و در نهایت لاکپشت و دلفین.
از خاطرات دراماتیک تا طنز تلخ در بخشی از این کتاب، نویسنده به خاطرهای از کتاب معروف «دا» اشاره میکند که در آن سگهای هار برای حمله به اجساد مطهر شهدا در قبرستان خرمشهر تلاش میکردند و مقاومت دختران جوان در برابر آنها را یکی از دراماتیکترین بخشهای تاریخ جنگ میداند. در فصلی دیگر، روایتهای جالبی از «سگهای معتاد» در نیروهای هوایی که برای شناسایی مفقودین به کار گرفته میشدند، آورده شده است.
الهام از ادبیات جهانی یاحسینی اذعان میکند که در انتخاب نام کتاب، نیمنگاهی به رمان معروف «خانواده من و بقیه حیوانات» اثر جرالد دارل داشته است تا با ایجاد جذابیتی بصری و محتوایی، مخاطب را به مطالعه این ریزخاطرات ترغیب کند. تمامی خاطرات این مجموعه از میان صدها ساعت مصاحبه اختصاصی نویسنده با رزمندگان استخراج و تدوین شده است.
مشخصات نشر کتاب «جبهه و دیگر حیوانات» با شمارگان ۵۰۰ نسخه و به قیمت ۱۷۵ هزار تومان در تابستان ۱۴۰۴ توسط انتشارات هامون نو در استان بوشهر (دشتستان) منتشر شده و در دسترس علاقهمندان به ادبیات پایداری و تاریخ شفاهی قرار گرفته است. این اثر تقدیم شده است به «اسماعیل حسام مقدم» که دغدغه محیط زیست دارد و «حمید مؤذنی» که پرندگان و گربهها را دوست میدارد.
این کتاب را در فیدیبو با لینک (اینجا) تهیه نمایید.