مقدمه‌ استاد دکتر سید محمدمهدی جعفری بر روی یادنامه‌های برازجان اثر مسعود آتشی

مقدمه‌ استاد دکتر سید محمدمهدی جعفری

بر روی مجموعه کتب ۳ جلدی یادنامه‌های برازجان اثر مسعود آتشی

انسان‌های نخستین نمی‌توانستند سرگذشت خود را بنگارند، زیرا نه الفبایی اختراع کرده بودند و نه نشانه‌هایی داشتند. لیکن با نگاره‌هایی از خودشان و از جانوران شناخته‌شده در پیرامون، برخی از اندیشه‌ها و خواسته‌ها و کرده‌ها و گفته‌هایشان را بر دیواره‌ی غارها و اشکفت کوه‌ها، و گاه بر تخته‌سنگ‌ها نگاشته‌اند و برای پسینیان به یادگار گذاشته‌اند. ما که آن نگاره‌ها را می‌بینیم، برپایه‌ی اندیشه‌ها و دستاوردهایمان، برداشت‌هایی از آنها می‌کنیم که چه‌بسا هیچ پیوندی با آنچه انسان‌های نخستین و غارنشین نگاشته‌اند ندارد و شاید هم برخی از اندیشه‌هایشان را دریافته باشیم.

پس از آنکه بشر برای آشکار کردن چیزهایی که در درون داشت و به زبان می‌آورد، نشانه‌ها و سپس حروف الفبا را اختراع کرد، به نگاشتن سرگذشت خود بر روی تخته‌سنگ‌ها و سینه‌ی کوه‌ها و ابزار نخستین دست یازید که برخی از آنها تاکنون پیدا و خوانده شده است و بسیاری از آنها پیدا نشده و خدا می‌داند که چه اندازه از آنها در گـذر زمان، به وسیله‌ی رخدادهای طبیعت یا به دست بشر، از میان رفته است.

اختراع خط، بشر را به دروازه‌ی تمدن معنوی درآورد و به استوار ساختن فرهنگ و گسترش آن به دیگر سرزمین‌ها، بشرها در درازای زمان و پهنای زمین، رسانید و به نوشتن کتاب‌های گوناگون انجامید. و اختراع چاپ به این گسترش شتاب بخشید و همگان را از این بهره‌ی باارزش فرهنگی برخوردار ساخت.

در این میان، تاریخ‌های بومی و سرگذشت‌های ویژه‌ی مردمی در گوشه‌ای از زمین و در برهه‌ای از زمان، در همبستگی انسان‌های جهان و آگاه‌شدن از حال و روزگار گذشته و کنونی آنان، نقش بسیار بااهمیتی بازی کرده است و می‌کند، و این گـونه تاریخ‌های بومی و تک‌نگاره‌ای، از تاریخ‌های عمومی و همگانی که بیشتر برای پسند فرمانروایان نوشته می‌شود، به گفته‌ی استاد زرّین‌کوب «‌بی‌نقاب‌تر و بی‌دروغ‌تر» یا کم‌نقاب‌تر و کم‌دروغ‌تر است.[۱]

برازجان که اکنون مرکز شهرستان دشتستان نامیده می‌شود، یکی از کهن‌بوم‌ و برجایگاه تمدّن‌های بشری است که با وجود تک‌نگاری‌های تاریخی چندی در دهه‌های اخیر، درباره‌ی این سرزمین، باز هم ناشناخته و یا کم‌شناخته مانده است.

تلاش‌های پژوهشگر پیگیر و خستگی‌ناپذیر، مسعود آتشی، برای زنده نگاه‌داشتن گذشته و اکنون سرزمین دشتستان، و به‌یوژه برازجان، بسیار باارزش و ستودنی است.

یادداشت‌های ایشان درباره‌ی دشتستان پراکنده و پرشمار است و علت آن، یادآوری چندباره درباره‌ی افـراد، گروه‌ها، جاها یا تاریخ این سرزمین، و هر بار از زاویه‌ی ویژه‌ای است؛ یا مصـاحبه با اشخاص گوناگون است که هر یک مطالب وابسته به خود را از چشم خود دیده‌اند که با نگرش دیگران تفاوت داشته است. گاه مصاحبه‌شونده سالمندی است که برفِ پیری بر سرش نشسته و گَردِ فراموشی، ذهن و حافظه‌اش را غبارآلود کرده است. از این روی، آنچه از گذشته می‌گوید با گفته‌ی دیگران ناسازگار است. منابع و مستندات ایشان، بجز تاریخ شفاهی، تک‌نگاری‌هایی است که افراد مختلف با شیفتگی و پیوستگی به میهن و زادگاه خود نگاشته‌اند و دوستی به سرزمین پدران و نیاکانشان بر نگرش علمی و پژوهش بی‌سوگیری آنان چربیده است. در این میان، پژوهش‌های علمی هم در میان آن نگاشته‌ها هست و نمی‌توان همه را غیرعلمی دانست.

اگر آقای آتشی فرصتی یابد و یادداشت‌های خود را ویرایشی علمی کند، بسیاری از تکرارها و ناسازها از میان برداشته می‌شود. به هر حال، این تلاش درخور ستایش و ارج‌گذاری است و امید آنکه نسل‌های آینده نیز ارزش این کارها را بدانند و چنانکه شایسته‌ی تلاشگران و سرزمین تاریخی و تمدن‌پرور دشتستان و دشتستانی‌های فرهنگور آن باشد، این تلاش‌ها را دنبال کنند و ژرفا ببخشند.

فرزند دشتستان: سید محمدمهدی جعفری

شیراز – بهمن‌ماه ۱۴۰۴

[۱] استاد زرّین‌کوب این سخن را درباره‌ی «تاریخ بیهقی» گفته است: «تاریخ بی‌نقاب و تاریخ بی‌دروغ».

فصلنــــامـــه ارغنــــون هامـــون (فروش اینترنتی)

ماهنـــــامـــــه نــامـــه هـامـــــون (فروش اینترنتی)

دوهـفتـــــــه نــامـه آوای هـــــامــــون (فروش اینترنتی)

انتـــــشــــــــارات هــــامـــــــون نـــــو (فروش اینترنتی)

نشستن در لژ مخصوص غول‌های ادبی؛ درباب منوچهر آتشی

درباره استاد غلامعباس توسلی؛ حافظه زنده جامعه شناسی

توسلی در سه بزنگاه تاریخی؛ یادداشتی از حمیدرضا جلائی‌پور

آکادمیسین مردم‌مدار؛ یادداشتی از حسین سراج زاده

مقدمه‌ استاد دکتر سید محمدمهدی جعفری بر روی یادنامه‌های برازجان اثر مسعود آتشی

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

اخبار مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ