ویروس‌ها و آینده بشریت | گفت‌وگوی اختصاصی ارغنون هامون با دکتر کتایون وحدت

ویروس‌ها و آینده بشریت

گفت‌وگوی اختصاصی ارغنون هامون با دکتر کتایون وحدت

تخصص بیماری‌های عفونی، گرمسیری و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر

گفت‌وگو از سینا نبی‌پور

اشاره: دکتر کتایون وحدت؛ متخصص بیماری‌های عفونی، گرمسیری و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر می‌باشد که در این گفتگو به آینده بشریت و مواجهه اش با ویروس ها می پردازد.

ویروس‌ها چگونه و چرا به شکل‌های مختلف جهش پیدا می‌کنند؟
دکتر کتایون وحدت: ویروس‌ها دارای یک هسته ژنتیکی هستند که بسته به نوعی که دارند دارای چند بخش هستند. یک بخش که ثابت است که آن ها را متعلق به یک خانواده خاص می‌کند و یک بخش هایی دارند که قابلیت تغییر دارد. آن بخش هایی که قابلیت تغییر دارند داخل ویروس های مختلف متفاوت است به این معنی که هر ویروسی با ویروس دیگر فرق می کند، اما همه ویروس ها قدرت جهش ندارند و بعضی از آنها هستند که جهش پیدا می کنند. هرچه ویروس میزبان بیشتری داشته باشد به معنای قدرت بیماری زایی در موجودات بیشتری می باشد و ممکن است از انسان ها،حیوانات و پرندگان را مبتلا کند و اینگونه ویروس ها می توانند جهش پیدا کرده و تکثیر پیدا کنند و هرچه تکثیرسریع تری داشته باشند تحت تاثیر شرایط محیطی قرار می‌گیرند. ویروس آنفولانزا که بین انسان، اسب، خوک و پرندگان مشترک است به عنوان مثال ویروس آنفولانزای پرندگان در محیطی که با تماس انسان باشد و در مکانی باشد که اسب و خوک نگه داری می شود در تماس با نوع نزدیک خود می توانند جهش پیدا کنند یا با شروع گرم شدن هوا ویروس برای اینکه که به محیط سازگار شوند شروع به جهش می‌کنند. به طور کلی جهش پیدا کردن در ویروس پدیده ای جدید نیست و همیشه وجود داشته است و این روشی است که به چرخه زندگی خود در محیط ادامه می دهند. گاهی جهش ویروس ها کوچک است و خیلی جدی نیست با اینکه ممکن است برای انسان و حیوان بیماری زا باشد ولی بیماری های جدی ایجاد نمی کنند. گاهی اوقات این جهش ها چنان بزرگ است که با وجود ابتلای قبلی میزبان به ویروس و دارا بودن آنتی بادی در بدن خود شناسایی ویروس توسط سیستم ایمنی اتفاق نمی‌افتد و ممکن است بیماری های خطرناکی را ایجاد بکنند.

روش های اصلی مبارزه با ویروس ها و جلوگیری از شیوع آن ها چیست؟
دکتر کتایون وحدت: در خصوص روش مبارزه با ویروس ها ما نیازی به مبارزه با آن ها نداریم و فقط مسئله شیوع مطرح است و ویروس ها مانند حشرات موذی نیستند که بخواهیم آنان را نابود کنیم اما وقتی شخصی مبتلا می‌ شود می خواهیم از انتقال آن جلوگیری کنیم که بستگی به نوع ویروس و راه های انتقال آن دارد به عنوان مثال اگر ویروس از راه تنفسی انتقال پیدا کند می توانیم با استفاده از ماسک و رعایت فاصله با فرد بیمار و قرنطینه جلوی انتقال آن را بگیریم یا اگر ویروس به صورت زگیل باشد با راه های مطمئن تماس جنسی می توان از انتقال جلوگیری کرد و اگر ویروسی باشد که از راه خوراکی وارد می شود مانند ویروسی هایی که از راه آب آشامیدنی باعث اسهال می شوند با رعایت نکات بهداشتی و استفاده از آب آشامیدنی سالم از انتقال جلوگیری کرد و همچنین اگر فردی مبتلا به ویروس اسهال است دست های خود را باید به طور کامل بشوید. برای جلوگیری از ابتلا به ویروس ها برای برخی از آنها واکسن ساخته شده است که بسیار ارزشمند است به عنوان نمونه ویروس سرخک که شایع ترین علت مرگ و میر کودکان در گذشته بوده است، امروزه به علت وجود واکسن سرخک شیوع و مرگ و میر آن کاهش یافته است بنابراین یک راه مطمئن برای جلوگیری از ابتلا به ویروس واکسینه کردن است. امروزه برای ویروس های سرخک، آبله، اوریون، زگیل تناسلی، آنفولانزا یا ویروس های تنفسی مانند آدنو ویروس واکسن ساخته شده است ولی برای خیلی از بیماری های ویروسی دیگر هنوز واکسنی ساخته نشده است. از اولین واکسن هایی که برای بیماری های ویروسی ساخته شدند می توان به واکسن هاری و سرخک اشاره نمود.

تغییرات اقلیم و محیط چگونه ممکن است بر شیوع و تکثیر ویروس ها اثر بگذارد؟
دکتر کتایون وحدت: برخی از ویروس ها نسبت به درجه حرارت حساس هستند و درجه حرارت های خاصی را دوست دارند مانند ویروس کرونا که سرما دوست است اما به علت جهشی که پیدا کرد دیگر شرایط آب و هوایی برای آن مسئله ای نبود یا ویروس آنفولانزا که یک ویروس فصلی است و وقتی که هوا سرد می‌شود شیوع پیدا می‌کند اما برخی از ویروس ها که باعث اسهال می‌شوند و سرماخوردگی ها و ویروس های پوستی با گرم شدن هوا شیوع پیدا می‌کنند. برخی از ویروس ها تحت تاثیر دما نیستند و بسته به محیط که دارند مانند ویروس هاری که در همه جا یافت نمی‌شود و فقط از طریق تماس حیوان آلوده با انسان انتقال می‌یابد. اما وقتی شرایط آب و هوایی تغییر پیدا می‌کند ویروس هایی که سرمادوست یا گرمادوست هستند در طول زمان به علت جهش هایی که پیدا می‌کنند ممکن است فصل های حضور خود را تغییر دهند ولی در کل بعضی از ویروس ها شیوع کمتر و برخی شیوع بیشتری پیدا می‌کنند.

دکتر کتایون وحدت

نقش تکنولوژی های پیشرفته در شناسایی و مبارزه با ویروس ها چیست؟
دکتر کتایون وحدت: شناسایی ویروس برای اولین بار با یک تکنولوژی کاملا پیشرفته اتفاق افتاده است و تنها ویروسی که شاید بتوان آن را با میکروسکوپ ساده دید ویروس آبله است ولی بعد از آن همه ویروس ها با میکروسکوپ های الکترونیکی دیده شدند و راه تشخیص آن ها کاملا وابسته به تکنولوژی است و امروز نیز می‌توان با استفاده از روش پیشرفته تکنولوژی مولکولی انواع و اقسام آن ها را در نقش بیماری تشخیص بدهیم و اگر تکنولوژی پیشرفته نباشد چیزی به نام شناسایی ویروس وجود ندارد.

جوامع بشری چگونه باید خود را برای اپیدمی و پاندمی های آینده آماده کنند؟
دکتر کتایون وحدت: در مورد اپیدمی ها و پاندمی ها، آمادگی ها تقریبا به صورت پایه برای سیستم بهداشتی هر کشور و سیستم بهداشت جهانی تعریف شده است، به عنوان مثال هنگامی که فصل زمستان فرا می رسد برای روبه رو شدن با آنفولانزا منتظر همه گیری یا بروز زیاد بیماری های تنفسی هستیم و از چند ماه قبل شروع به واکسناسیون کرده و هشدار و دستور عمل های لازم را به افراد اعلام کرده و تقریبا همه آماده آن هستند اما خیلی از این اپیدمی ها ممکن است پخش و شیوع آنها قابل پیش بینی نباشد هرچند که با مدل های آماری آن ها را پیش بینی کرده و می توانند جلوی آن را بگیرند اما ممکن است در یک همه گیری شدید، منابع کافی برای مبارزه یا استفاده از واکسن و درمان همه افراد مبتلا را نداشته باشیم مانند اتفاقی که در همه گیری کرونا شاهد آن بودیم بنابراین تمام کشور ها یک آمادگی نسبی را دارند ولی این آمادگی در حد مانور است اما آمادگی کامل باید بدانیم آن ویروس چه نوعی است که بخواهیم آمادگی کامل آن را تعریف کنیم. بنابراین جوامع بین المللی واقعا ممکن است به عنوان مثال در مواجه با ویروس تب خون ریزی دهنده نتوانند منابع کافی به آن را اختصاص بدهند که نمونه آن در کشور های آفریقایی است که بیماری ابولا در آن شیوع پیدا کرده و فقط در حد همه گیری در آن محدوده است اما اگر به صورت پاندمی اتفاق بیافتند مقابله و درمان و نگه داری از بیماران آن بسیار سخت است.

فصلنــــامـــه ارغنــــون هامـــون (فروش اینترنتی)

ماهنـــــامـــــه نــامـــه هـامـــــون (فروش اینترنتی)

دوهـفتـــــــه نــامـه آوای هـــــامــــون (فروش اینترنتی)

انتـــــشــــــــارات هــــامـــــــون نـــــو (فروش اینترنتی)

نشستن در لژ مخصوص غول‌های ادبی؛ درباب منوچهر آتشی

درباره استاد غلامعباس توسلی؛ حافظه زنده جامعه شناسی

توسلی در سه بزنگاه تاریخی؛ یادداشتی از حمیدرضا جلائی‌پور

آکادمیسین مردم‌مدار؛ یادداشتی از حسین سراج زاده

ویروس‌ها و آینده بشریت | گفت‌وگوی اختصاصی ارغنون هامون با دکتر کتایون وحدت

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

اخبار مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ