فهم هوش مصنوعی | یادداشتی از ایمان احمدی بر مجله ارغنون هامون

فهم هوش مصنوعی؛ هوش مصنوعی از زوایای گوناگون

ایمان احمدی
عضو شورای سردبیری مجله ارغنون هامون و کارشناس ارشد هوش مصنوعی

حالا دیگر نه در فیلم‌ها و داستان‌های علمی تخیلی که جایی در میانه‌ی زندگی ما خانه کرده است. درمانگر بسیاری دردهای مان می‌تواند باشد و یاریگر ما در انجام بسیاری امور. با ما حرف می‌زند، از ما می‌آموزد گاهی و گاهی می‌آموزاند به ما.
وقتی شگفت انگیز می‌تواند باشد مشاهده‌اش و دروغ چرا؟ گاهی دلهره آور! هریک از ما می‌پرسیم از خود احتمالا که امروزش اگر چنین است، فردایش چگونه خواهد بود؟ تا کجا پیش خواهد رفت و چه آینده‌ای می‌تواند برای ما رقم بزند؟
از آن زمان که هوش مصنوعی بیشتر به سیستم‌های خبره اطلاق می شد تا اکنون که الگوریتم‌های یادگیری ماشین، شبکه‌‌های عصبی و یادگیری عمیق سازنده‌ی بسیاری از مدل‌های هوشمند هستند تغییرات بسیار زیادی اتفاق افتاده است و زندگی ما انسان‌ها دستخوش تحولات فراوانی شده است.
روزی نیست که یک معماری جدید توسط پژوهشگران جای جای دنیا ارائه نشود و بسیاری را شگفت زده نکند. در چنین زمانه‌ای چند پژوهشگر هوش مصنوعی می‌توانند در یک آزمایشگاه با داشتن زیرساخت پردازشی مطلوب دست به توسعه‌ی یک مدل هوش مصنوعی بزنند و اقتصاد کشوری را به کلی دگرگون کنند.
آنچنان که تاکنون، احتمالا در آینده نیز به طرز پیش‌بینی ناپذیری مواجه خواهیم شد با افراد و یا تیم‌هایی که به ناگهان از گوشه‌ای از جهان سربرمی‌آورند و با مدلی هوشمند توجه همگان را به خود جلب می‌کنند. همچنان که شاهد پیشرفت هوش مصنوعی هستیم و این پدیده یکی یکی عرصه‌های مختلف را تحت تأثیر قرار می‌دهد، آدمی نیز با پرسش‌های چالش‌برانگیز جدیدی مواجه می‌شود. برخی از متفکران زمانه بر این باورند که تا همین چند سال گذشته رویکرد انسان در مواجهه با هوش مصنوعی رویکردی منفعلانه بوده است. گویی که تنها ایستاده و نظاره‌گر پیشرفت‌ها بوده بی آنکه سنجشی از سود و زیان گسترش هوش‌مصنوعی داشته باشد. نگرانی‌های بسیاری مطرح می‌شود. پرسیده می‌شود: اگر هوش مصنوعی جایگزین بسیاری از مشاغل شود آیا زیست بسیاری از انسان‌ها را تهدید نمی‌کند؟ پرسیده می‌شود: اگر منابع و ابزارهای هوشمند در اختیار افراد اندکی قرار بگیرد، این انحصار، نظم سیاسی موجود را پیچیده‌تر نمی‌کند؟ و آیا نظم‌ حاصل از عملی شدن این فرض‌ها انسان‌ را با مخاطرات جدی مواجه نمی‌کند؟ پرسیده می‌شود: حدِ حضور هوش‌مصنوعی در زندگی ما کجاست؟ حضورش در کدام بسترها اخلاقی و در کدام عرصه‌ها غیر اخلاقی است؟ پرسیده می‌شود: آیا خودمختاری هوش مصنوعی در آینده‌ی نزدیک تهدیدی برای حیات بشری به حساب نمی‌آید؟ تقابلی میان انسان و هوش مصنوعی اتفاق نمی‌افتد؟ و اگر می‌افتد آیا ما زنده می‌مانیم؟ حتی تصور ادغام هوش مصنوعی با صنایع نظامی با سلاح‌هایی همچون بمب اتم هول‌انگیز است. از جهتی دیگر حضور هوش مصنوعی ما را به تفکر و پرسش از خویشتن خودمان واداشته است. اگر روزی روزگای در عصر روشنگری متفکری، انسان بودن را وابسته به اندیشیدن دانست و گفت «من فکر می‌کنم پس هستم!» در این موقعیت تاریخی ما با موجودی مواجهیم که می‌اندیشد اما انسان نیست! شاید دیگر ما نتوانیم در معنای انسان بودن به کلام متفکران پیشین مراجعه کنیم و اکنون باید از نو از خود بپرسیم: پس انسان چیست؟ نگرش‌ها و پرسش‌هایی از این دست‌ باعث شده که در سالیان اخیر پژوهش‌هایی شکل بگیرد تا از این نگرانی‌ها بکاهد. پژوهش‌هایی که امید می‌رود نتیجه بخش بودنشان از هراس‌های توسعه هوش مصنوعی کم کند و این فناوری را به شکل بهینه‌تری در کنار انسان قرار دهد. با این همه اما کاری که هر یک از ما شهروندان می‌توانیم و البته لازم است انجام دهیم هوشیاری و شناخت هرچه بهتر و بیشتر این حوزه است. ما نیز لازم است فعالانه پیرامون حوزه‌های مختلف هوش مصنوعی بدانیم و تامل کنیم. حوزه‌هایی همچون اخلاق هوش مصنوعی (AI Ethics)، هوش مصنوعی توضیح‌پذیر (Explainable AI – XAI)، هوش مصنوعی مولد (Generative AI)، هوش مصنوعی و ارتباطش با علوم اعصاب (Neuro-AI)، هوش مصنوعی فیزیکی (Embodied AI)، همگرایی هوش مصنوعی و کوانتوم (Quantum AI) و البته بسیاری حوزه دیگر که تلاش شده در این شماره به برخی از آن‌ها پرداخته شود. بدیهی است گسترش و توسعه‌ هوش مصنوعی به قدری سریع و با شتاب است که پوشش دادن همه زیرشاخه‌های آن در یک شماره از نشریه امری تقریباً غیر ممکن است. غرض بیش از هر چه توجه و تأمل پیرامون پدیده‌ایست که زندگی ما را به شکل قابل توجهی، تغییر داده، تغییر خواهد داد.

فصلنــــامـــه ارغنــــون هامـــون (فروش اینترنتی)

ماهنـــــامـــــه نــامـــه هـامـــــون (فروش اینترنتی)

دوهـفتـــــــه نــامـه آوای هـــــامــــون (فروش اینترنتی)

انتـــــشــــــــارات هــــامـــــــون نـــــو (فروش اینترنتی)

نشستن در لژ مخصوص غول‌های ادبی؛ درباب منوچهر آتشی

درباره استاد غلامعباس توسلی؛ حافظه زنده جامعه شناسی

توسلی در سه بزنگاه تاریخی؛ یادداشتی از حمیدرضا جلائی‌پور

آکادمیسین مردم‌مدار؛ یادداشتی از حسین سراج زاده

فهم هوش مصنوعی | یادداشتی از ایمان احمدی بر مجله ارغنون هامون

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

اخبار مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ