یادنامه‌های برازجان؛ اسم‌ها و رسم‌ها، رازها و رمزها، خاطره‌ها و حافظه‌ها

یادنامه‌های برازجان؛ اسم‌ها و رسم‌ها، رازها و رمزها، خاطره‌ها و حافظه‌ها

مقدمه مسعود آتشی بر مجموعه کتب یادنامه برازجان (۳ جلد)

همه ما نیاز داریم حرف بزنیم، خاطره بسازیم و آنها را برای آیندگان نگه داریم. حرف و نوشته، از همین نیازِ درونی انسان برای بیان کردن و ماندگار کردن لحظه‌های زندگی به وجود آمده است. گاهی تاریخ را نه در کتاب‌های قطور و رسمی، بلکه در قصه‌های شیرین پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، در همهمه کوچه‌های قدیمی و در یادهای مشترک مردم یک شهر می‌توان یافت. این خاطرات جمعی، گنجینه‌ای زنده و پویاست که اگر ثبت نشود، به مرور زمان محو می‌شود.

این کتاب‌ها بیش از آن‌که حاصل تحقیق خشک و بی‌روح باشد، یادگاری است از سال‌ها گوش دادن و آموختن از زبان کسانی که روزگاران گذشته را درک کرده‌اند. من در این مسیر، تنها یک شاگرد بوده‌ام؛ شاگرد روزگار و راویان صادقی که هر کدام گنجی از خاطره و تجربه بودند.

آنچه اکنون پیش روی شماست، نتیجه بیش از سی سال عشق و دلبستگی من به شهر و دیارم؛ برازجان است. این دلبستگی از دوران نوجوانی و در کلاس‌های دبیرستان فرخی برازجان آغاز شد و همراه با من، در طول سال‌هایی که به عنوان معلم خدمت کردم، رشد کرد و بالید. روزانه نوشتنِ اتفاقات، دیده‌ها و شنیده‌ها، کم‌کم مرا تبدیل به کسی کرد که دوست داشت روایتگر تاریخ و فرهنگ دیارش باشد.

با گسترش اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، این نوشته‌های دست‌نویس که سال‌ها در گنجه‌ها خاک می‌خوردند، فرصتی تازه برای دیده شدن یافتند. اول در فیسبوک و از انجمن دوستداران دشتستان شروع به کار کردم و بعدها در پیام‌رسان‌هایی مثل واتس‌آپ و در گروه‌های محلی مانند انجمن فرهنگ‌سازان سبزاندیش و خانه فرهنگ دشتستان، این مطالب را با نام «یادنامه» منتشر کردم. هر صفحه از این نوشته‌ها، مانند نامه‌ای از گذشته است برای آینده، یادگاری از بزرگان برای نسل جوان و تلاشی برای زنده نگه داشتن خاطره‌هایی است که نباید فراموش شوند.

در این راه طولانی، من تنها نبودم. بزرگ‌ترین یاوران من، معمرین و ریش‌سفیدانی بودند که گنجینه‌ای از خاطرات را در سینه داشتند. با علاقه‌ای کودکانه و صبری بزرگ، پای صحبت‌هایشان می‌نشستم و آداب و رسوم، باورها و اتفاق‌های محلّی را از لابه‌لای خاطراتشان جمع‌آوری می‌کردم. گاهی پیش می‌آمد که چند نفر، یک واقعه را به شکل‌های متفاوتی تعریف می‌کردند. در این مواقع سعی می‌کردم با پرس‌و‌جو از دیگران، بررسی سندهای محلی و جمع‌بندی روایت‌ها، نزدیک‌ترین نسخه به واقعیت را ثبت کنم. خوب می‌دانستم زمانه گذراست و با از دست دادن هر یک از این راویان، بخشی از تاریخ شفاهی و هویت جمعی ما برای همیشه ناپدید می‌شود.

هدفم از این کار، فقط ثبت تاریخ گذشته نیست. می‌خواهم پلی بین نسل گذشته و نسل امروز و فردا بزنم. این کار، برای من ادای دینی است به شهرم برازجان و کوششی است برای اینکه جوانان با ریشه‌های فرهنگی و هویت تاریخی خود آشنا شوند و به آن ببالند.

خوشبختانه در سال‌های اخیر، توجه به تاریخ و فرهنگ محلی بیشتر شده و افراد و گروه‌های زیادی در این زمینه تلاش می‌کنند. این یادنامه‌ها نیز بخش کوچکی از این تلاش جمعی بزرگ است که امیدوارم با دیگر کارهای ارزشمندی که انجام شده، همراه و همگام باشد.

من هم مانند هر نویسنده‌ دیگری می‌دانم که این اثر بدون اشکال و کامل نیست. اما تجربه به ما آموخته که اگر منتظر کامل شدن چیزی بمانیم، شاید هرگز فرصت عرضه‌اش را پیدا نکنیم. پس این نوشته را با همه کاستی‌هایش منتشر می‌کنم و با جان و دل پذیرای دیدگاه‌ها، نقدها و پیشنهادهای شما هستم تا در چاپ‌های بعدی، کامل‌تر و پخته‌تر شود.

این مجموعه در سه جلد تقدیم شما می‌شود:

جلد اول: یادنامه برازجان؛ رازها و رمزها: در این جلد به نکته‌های پنهان، داستان‌های کمتر گفته شده و بخش‌هایی از تاریخ و فرهنگ منطقه می‌پردازیم که شاید برای بسیاری تازه باشد.

جلد دوم: یادنامه برازجان؛ اسم‌ها و رسم‌ها: این جلد به آیین‌ها، مراسم، باورهای مردمی و همه آنچه زیر عنوان «رسم و راه» زندگی مردم این دیار می‌گنجد، اختصاص دارد.

جلد سوم: یادنامه برازجان؛ خاطره‌ها و حافظه‌ها: در این جلد، روایت‌های شخصی و جمعی مردم را می‌خوانیم که حافظه تاریخی شهر را شکل داده‌اند و هویت ما را می‌سازند.

در پایان، از صمیم قلب از تمام کسانی که در این مسیر مرا همراهی کردند، از راویان سالخورده که با صبر و گشاده‌رویی خاطراتشان را در اختیارم گذاشتند، از دوستان عزیزی که همیشه مشوق من بودند و از همه کسانی که به نوعی چراغ این راه را روشن نگه داشتند، تشکر می‌کنم.

این کتاب، بیش از آن‌که به من اختصاص داشته باشد، متعلق به همه شماست؛ به همه کسانی که تاریخ و فرهنگ این سرزمین را در سینه حفظ کرده‌اند و امانت‌دارانه به نسل بعد سپرده‌اند.

امیدوارم این برگ‌های نوشته شده، آغازگر گفت‌وگویی پایدار میان گذشته و آینده، میان بزرگ‌ترها و جوان‌ترها و میان همه دوستداران این دیار باشد.

فهرست مطالب یادنامه ۱ مسعود آتشی:

دیباچه‌ای بر یادنامه مسعود آتشی؛ رازها و رمزها…………………………………………………………………… ۱۳

مقدمه دکتر سیدمحمدمهدی جعفری …………………………………………………………………………………….. ۱۷

سیر تاریخچه استان بوشهر: از کهن‌ترین روزگار تا به امروز ……………………………………………………….. ۱۹

پایتخت دشتستان چگونه متولد شد؟ از کوچ زنگنه‌ها تا بنیان‌گذاری شاه‌ منصورخان …………………… ۲۱

در جست‌وجوی ریشه‌های یک نام؛ وجه تسمیه برازجان ………………………………………………………….. ۲۷

از تااوکه تا محله قلعه: نگاهی به تاریخچه کهن برازجان …………………………………………………………….. ۳۲

دشتستان و برازجان: نگین کهن تاریخ و فرهنگ در جنوب ایران ………………………………………………… ۳۵

هفت برازجان در ایران زمین …………………………………………………………………………………………………… ۵۲

سفر در زمان: گذری بر کاروانسراها و کُتل‌های راه شاهی بوشهر به شیراز ………………………………………… ۵۳

نگاهی به رودخانه‌های باستانی و تاریخی دشتستان …………………………………………………………….. ۵۸

گذرگاه‌های تاریخ: نگاهی به راه‌های باستانی ارم و بوشکان به برازجان ………………………………………….. ۶۱

تاریخچه مدیریت محلی: ریشه‌ها و معانی القاب سنتی ایرانی ……………………………………………………….. ۶۶

تُل‌های برازجان؛ یادگارهای کهن در آغوش دشت ………………………………………………………………………… ۷۰

دره‌های برازجان؛ گذرگاه تاریخ و افسانه ……………………………………………………………………………………….. ۷۳

راز نام درّه آردو؛ از شترهای غرق‌شده تا آردهای روان ……………………………………………………………………. ۷۵

از گوشی تا نواقلی؛ سیر تحول نظام عوارضی در راه‌های قدیم برازجان …………………………………………….. ۷۶

لحاف کولی و نواقلی: روایتی از مالیات‌های عجیب و تاریخی در بوشهر و دشتستان ………………………….. ۷۸

انواع باران در گویش برازجانی؛ از دَهن مَشکی تا شَلاقی …………………………………………………………… ۸۲

پوشش سنتی زنان برازجان: زیبایی در تار و پود تاریخ ……………………………………………………………….. ۸۴

هفت قلم آرایش؛ بازخوانی آیین زیبایی زنان ایران باستان ………………………………………………………………. ۸۶

پوشش مردان برازجان؛ هویت بافته شده در سنت ………………………………………………………………………. ۸۸

فرهنگ بادهای دشتستان: از «گلمبو خبرکن» تا «خرما پزون» ……………………………………………………. ۸۹

گاه‌شماری و زمان‌سنجی در فرهنگ عامه دشتستان ……………………………………………………………. ۹۱

برخی از قنات‌های معروف دشتستان؛ یادمان مهندسی کهن و مدیریت آب ……………………………….. ۹۳

از سوت تا من هاشم: فرهنگ وزن‌کشی در دشتستان قدیم …………………………………………………………… ۹۷

ویژگی‌های تلفظ نام‌ها در گویش اصیل برازجانی ………………………………………………………………….. ۹۹

فرهنگ صداها در گویش برازجانی؛ آواهایی از یادرفته ……………………………………………………………… ۱۰۱

دق‌الباب در برازجان قدیم؛ آوای مردکوب و زن‌کوب در روزگار بی‌آیفون …………………………………….. ۱۰۳

مکتب‌خانه‌های برازجان؛ از «جزمک» تا «ختم قرآن» ………………………………………………………………… ۱۰۵

سیر تحول آرامگاه‌های برازجان؛ از علی‌آباد تا سنگ سیاه ………………………………………………………… ۱۰۸

از نخستین کارگاه ارده‌سازی برازجان تا میراثی که ماندنی شد ………………………………………… ۱۱۰

از ریوار تا شیوه؛ یادبود هنر فراموش‌شده گیوه‌دوزان و ملکی‌دوزان برازجان ……………………………………… ۱۱۲

هنر فراموش‌شده مشک‌دوزی؛ خنک‌کنندگان زندگی در روزگاران بی‌یخچال ………………………………. ۱۱۴

گاه‌شماری آیینی؛ نام‌های محلی ماه‌های قمری در برازجان …………………………………………………………… ۱۱۶

قطار بوشهر ـ برازجان در سال ۱۲۹۷ خورشیدی ………………………………………………………………. ۱۱۷

دژ مشیرالملک؛ یادگار تاریخ و پایگاه اردوهای نظامی در برازجان ……………………………………………………. ۱۱۹

سه بار ایستادگی در برابر طوفان: نگاهی به اشغال بوشهر توسط نیروهای انگلیس ……………………… ۱۲۲

پایداری در برابر اشغال؛ نبرد توپخانه و ننیزک در برازجان …………………………………………………………… ۱۲۷

قرائت‌خانه برازجان؛ نخستین کتابخانه عمومی در سایه اشغال انگلیسی‌ها ……………………………………… ۱۲۹

چهار سردار مقاومت: روایتی از شهادت مجاهدان جنوب در برابر استعمار انگلیس …………………………… ۱۳۰

خانواده غضنفرالسلطنه؛ نگاهی به همسران و فرزندان میرزا محمدخان …………………………………………. ۱۳۶

یادمانده‌ای از غضنفرالسلطنه؛ روایت یک صلح نامه تاریخی و عهدشکنی ……………………………………. ۱۳۷

قسم‌نامه رییس‌علی دلواری؛ سندی ماندگار از مقاومت جنوب …………………………………………………….. ۱۳۹

همت دلسوزان: نصب سنگ قبر میرزامحمدخان غضنفرالسلطنه ……………………………………………………… ۱۴۱

تحت تصرف بریتانیا؛ اشغال بوشهر در جنگ جهانی اول و انتشار تمبر …………………………………………… ۱۴۵

ماماهای سنتی برازجان؛ هنر درمانگری آنان ……………………………………………………………………………… ۱۴۷

از قند و گینجه تا مرغ تپنده؛ آیین‌های زایمان و نوزادی در برازجان قدیم …………………………………….. ۱۵۰

مختک و توپونک؛ گهواره‌های سنتی برازجان در گذر زمان ……………………………………………………………. ۱۵۱

سونوگرافی به سبک قدیم: باورهای محلی درباره تشخیص جنسیت جنین در برازجان …………………… ۱۵۲

از گارو تا دیمدول؛ فناوری سنتی استخراج آب از چاه‌های عمیق برازجان ………………………………………… ۱۵۵

واژه‌های ریشه‌دار: مروری بر اصطلاحات کشاورزی دشتستان قدیم ……………………………………………….. ۱۵۶

آیین خواستگاری و بله‌برون در برازجانِ قدیم ……………………………………………………………………… ۱۶۲

نوستالوژی عقدکنان، یادمان صفا و سادگی دهه شصت ……………………………………………………………….. ۱۶۳

مراسم عقد و عروسی در برازجان قدیم ……………………………………………………………………………….. ۱۶۵

حنابندان؛ شور و شعری که به پای عروس و داماد می‌ریختند …………………………………………………………… ۱۶۶

مراسم رُوگشون، نگاهی به آیین باشکوه آوردن عروس به خانه داماد در برازجان قدیم …………………….. ۱۶۷

مراسم پس از عروسی (پاگشا) در برازجان قدیم ………………………………………………………………… ۱۶۸

بورگیسه؛ نماد زیبایی و هویت بانوان دشتستان ………………………………………………………………………………. ۱۶۹

رقص دستمال؛ از میدان رزم تا جشن عروسی، روایتی نمادین از همبستگی ……………………………………… ۱۷۰

رقص چوب؛ از آیین رزم عشایر تا نمایش همبستگی ………………………………………………………………………. ۱۷۲

شبی از جنس حزن و هنر: مراسم خنچه‌بران حضرت قاسم(ع) در برازجان …………………………………….. ۱۷۴

از خلعت پادشاهی تا شال عزا: ریشه‌های تاریخی اهدای شال به نوحه‌خوانان ……………………………… ۱۷۵

دمّام برازجان؛ از هنر ساخت تا آوای حاج علی جعفر ………………………………………………………………………. ۱۷۷

آیین صبحدم در برازجان؛ نوای سحری عاشورا از خاموشی چراغ‌ها تا فریاد اذان …………………………… ۱۷۹

تاریخچه عزاداری محرم و نعش‌های قجر و کمارجی در برازجان …………………………………….. ۱۸۱

گذری بر تاریخچه کهن‌ترین حسینیه‌ها و مساجد برازجان ……………………………………………….. ۱۸۷

مسجد قلعه برازجان: نگین تاریخی و مذهبی دشتستان ……………………………………………………………….. ۱۹۰

پاتیل مرادی؛ دیگ نذری و باورهای مردم دشتستان ………………………………………………………………………. ۱۹۲

بیو بریم قِوله‌ی دعا؛ آیین طلب باران در برازجان ………………………………………………………………………… ۱۹۴

گُلالش نذرِ پیره: آیینی از مهر و باور …………………………………………………………………………………………… ۱۹۵

فهرست امامزاده‌ها و اماکن متبرکه شهرستان دشتستان ………………………………………………….. ۱۹۶

سینه‌زنی به سبک برازجان: از خاطرات حاج محمد بهزادی …………………………………………………………. ۱۹۸

دلگشا؛ نامی که ماند: روایتی از مسجدی که در قلب مردم است ……………………………………………………. ۲۰۰

از فانوس نفتی تا اداره برق؛ تاریخچه روشنایی در برازجان …………………………………………………………. ۲۰۱

تاریخچه قطعه شهدای برازجان؛ از اهدای زمین تا میعادگاه عاشقان …………………………………………. ۲۰۳

پیشگامان فرهنگ: نگاهی به تاریخچه کتابفروشی‌های برازجان از مشروطه تا امروز ………………………… ۲۰۵

از ندای حق تا اتحادجنوب؛ گذری بر تاریخ مطبوعات برازجان ……………………………………………………… ۲۰۶

نغمه‌ی نمایش؛ تاریخچه تئاتر در برازجان ……………………………………………………………………………………. ۲۰۸

تاریخچه شب یلدا؛ از میتراییسم تا برازجان معاصر ……………………………………………………………………… ۲۱۰

تاریخچه احزاب سیاسی در برازجان، از فدائیان مهین تا رستاخیز …………………………………………….. ۲۱۳

حزب خران در برازجان؛ طنزی سیاسی با کارت عضویت سبز ………………………………………………………. ۲۱۵

تاریخچه فرمانداری دشتستان؛ از خواجه‌نوری تا احمد دشتی …………………………………………………….. ۲۱۶

سیر تاریخی استانداران بوشهر از انقلاب تا امروز ………………………………………………………………. ۲۱۹

نخستین فرماندار دشتستان پس از انقلاب چگونه انتخاب شد؟ ………………………………………………….. ۲۲۸

از بخشداران تا شوراها: سیر تاریخی شهرداری و شهرداران برازجان …………………………………………….. ۲۳۰

از خیابان پهلوی تا جمهوری اسلامی؛ نگاهی به تاریخچه تحولات شهری برازجان ……………………. ۲۳۴

از کاروانسرای مشیر تا دژ برازجان؛ سرگذشت پر فراز و نشیب یک بنای تاریخی ………………………. ۲۳۶

تاریخچه بازار سرپوشیده برازجان؛ یادگاری ماندگار از عصر زندیان ………………………………………… ۲۳۸

تاریخچه نانوایی در برازجان؛ از نخستین تنور خاک‌رس تا ۸۵ نانوایی امروزی …………………………….. ۲۳۹

تاریخچه شهربانی برازجان: از بنیانگذاری سروان برومند تا تشکیل نیروی انتظامی ……………………… ۲۴۲

تاریخچه دادگستری دشتستان: از عدالت خانه‌های سنتی تا نهادهای مدرن قضایی …………………….. ۲۴۵

گرمابه‌های عمومی برازجان؛ از نخستین حمام تا مدرن‌ترین مجموعه ………………………………………….. ۲۵۰

از چاه‌های خانگی تا خطوط لوله؛ نگاهی به تاریخچه تحولات آبرسانی در برازجان ………………………. ۲۵۲

پیشگامان نیکوکاری؛ نگاهی به تاریخچه جمعیت شیر و خورشید سرخ برازجان ………………………………. ۲۵۵

از خطوط مورس تا مرکز آزادگان: تاریخچه پرفرازونشیب مخابرات در برازجان …………………………… ۲۵۷

نمایندگان از مشروطه تا امروز؛ گذری بر تاریخچه نمایندگان دشتستان در مجلس ………………………. ۲۵۹

تاریخچه اداره ثبت اسناد و املاک دشتستان ……………………………………………………………………….. ۲۶۱

تاریخچه میدان تره‌بار برازجان؛ از بازار سالم‌خانی تا بزرگترین مرکز توزیع استان ………………………… ۲۶۳

از جوی‌بارهای سنتی تا شرکت‌های مدرن: سیر دگرگونی آبیاری در استان بوشهر …………………….. ۲۶۵

از تلفن هندلی تا فیبر نوری؛ تاریخچه اینترنت در دشتستان ………………………………………………………… ۲۶۸

کارخانه‌های گچ برازجان؛ نگاهی از آغاز تا تعطیلی ……………………………………………………………………… ۲۷۱

نگاهی به تاریخچه بیمارستان برازجان ………………………………………………………………………………… ۲۷۲

راهپیمایی نذری شاهزاده ابراهیم؛ تاریخچه و تحول آن در برازجان …………………………………………… ۲۷۵

‌تاریخچه نماز جمعه و ائمه جمعه برازجان ……………………………………………………………………………. ۲۷۶

سفر به بلندا: تاریخچه کوهنوردی در برازجان ……………………………………………………………………………….. ۲۷۷

جهاد سازندگی دشتستان؛ حماسه‌ای از جنس آبادانی و ایثار ……………………………………………………….. ۲۸۰

فهرست مطالب یادنامه ۲ مسعود آتشی:

دیباچه‌ای بر یادنامه مسعود آتشی؛ اسم‌ها و رسم‌ها …………………………………………………………….. ۱۳

مقدمه دکتر محسن ملکوتی …………………………………………………………………………………………………….. ۱۷

آیت‌الله مجاهد برازجانی؛ مروری بر زندگی و آثار ……………………………………………………………………….. ۲۱

آیت‌الله شیخ عبدالحسین اعتصامی؛ عارفی مجاهد از دیار دشتستان …………………………………………… ۲۳

آیت‌الله شیخ علی ماحوزی؛ عالم پارسا و محبوب مردم جنوب ………………………………………………………. ۲۶

آیت‌الله حاج شیخ محمدباقر دشتیانه؛ زندگی‌نامه و آثار …………………………………………………………….. ۲۸

حاج شیخ رضا ذاکری اصل؛ منبری روشندل از برازجان ……………………………………………………………….. ۳۰

شیخ فاضل دانش‌پژوه و فاطمه بردی‌زاده؛ حکایت پیوندی از جنس عشق و عقیده …………………….. ۳۳

آیت‌الله حاج شیخ محمد صدیقی؛ عالم وارسته‌ی دشتستان ………………………………………………………… ۳۷

حاج احمد دهدشتی؛ از درّه خشمی تا واردات نخستین تراکتورهای برازجان ……………………………………… ۴۰

حاج محمود ذاکری؛ عارفی وارسته از دیار برازجان …………………………………………………………………………. ۴۲

‌ کربلایی کرم کوهستانی: زندگی شاعر مردمدار …………………………………………………………………………… ۴۴

حاج مهدی عظیمیان؛ تاجر خیر و کارآفرین پیشکسوت برازجانی …………………………………………………….. ۴۷

حاج محمدنبی مهاجری برازجانی: پزشک عطاری که صدسال زیست …………………………………………. ۴۹

سید محمدجواد صمدی؛ چراغ دانایی و خدمت‌گزاری در دشتستان …………………………………………………. ۵۱

استاد سیدفضل الله مساوات؛ یادبود معلمی فرهیخته …………………………………………………………………… ۵۳

حاج حسین بنازاده؛ نخستین معمار و کارشناس شهرداری برازجان ………………………………………………….. ۵۵

حاج حسن خیاطی‌فرد؛ از پیشکسوتان خیّاطی برازجان ………………………………………………………………….. ۵۷

شیدای دشتستان؛ زندگی و شعر فتح‌الله سعدآبادی ………………………………………………………………………… ۵۸

حاج غلامرضا باباعلی؛ شمع انجمن وفا و راوی تاریخ شفاهی برازجان …………………………………………….. ۵۹

بانو فاطمه حاجیانی یا آخوند زیره؛ بانوی مکتب‌دار برازجان ………………………………………………………… ۶۱

علی باقرزاده یا آخوند علی؛ مکتب‌دار وحدت‌آفرین نظرآقا …………………………………………………………….. ۶۲

حاج محمدحسین کمارجی؛ زندگی‌نامه و آثار ………………………………………………………………………………. ۶۳

حاج سردار عدالت؛ باغدارِ مولوی‌شناس دشتستان …………………………………………………………………………. ۶۶

حاج سید علی‌اکبر شاهروبندی و تاریخچه شرکت جنوب گاز برازجان ………………………………………….. ۶۸

حاج عباسعلی کریمی و تأسیس نخستین داروخانه مستقل برازجان …………………………………………………. ۷۰

‌ حاج ابوالقاسم خادمی؛ از لنج‌های باری تا موتورهای هوندا …………………………………………………………… ۷۲

دکتر احمد برازجانی؛ نخستین رئیس بهداری برازجان و خادم سلامت دشتستان ………………………………. ۷۴

دکتر محمدحسین خیراندیش، نخستین رئیس بومی بیمارستان برازجان ……………………………………….. ۷۵

محمدحسن مطهری (عبداله‌زاده)، خبرنگار پیشکسوت برازجان …………………………………………………… ۷۷

حسین دشتیانه؛ میراثی از علم و اخلاق …………………………………………………………………………………………. ۷۹

حاجیه نساء بهزادی، نخستین راننده زن در دشتستان ……………………………………………………………………. ۸۱

محمدجعفر محرزی، نخستین صنعتگر قفل و کلیدساز برازجان ……………………………………………………….. ۸۳

علی جلالی؛ مسئول موتورخانه برق زندان دژ برازجان ……………………………………………………………………….. ۸۴

محمد زمانی؛ نوای خوش دشتستان ……………………………………………………………………………………………….. ۸۵

یدالله بهزادی؛ نوای حماسی و عاشورایی دشتستان ……………………………………………………………………….. ۸۶

میرزا حسین کمالی‌نژاد، نخستین مرمت‌کننده قبر میرزا محمدخان …………………………………………………. ۸۷

بانو طیبه برازجانی، مشهور به پری؛ پژوهشگر و حافظ گویش دشتستانی …………………………………………. ۸۹

حاج شهباز گرمسیری؛ پیشگامی در نخستین نمایندگی سیمان سفید در برازجان …………………………….. ۹۱

حاجیه خدیجه ملک‌زاده، قدیمی‌ترین بانوی خیّاط برازجان …………………………………………………………….. ۹۲

محمدجواد فخرایی، معلمی در مسیر تاریخ و فرهنگ دشتستان ………………………………………………………. ۹۴

دکترمحمد وثوقی: از دبستان فرخی تا شرکت شل فرانسه ………………………………………………………………. ۹۶

قنبر طاهری؛ نابغه ریاضی برازجان …………………………………………………………………………………………………. ۹۷

استاد فرج‌الله کمالی؛ سروشی از دیار دشتستان …………………………………………………………………………….. ۹۸

استاد سروش اتابک‌زاده؛ یادبود مردی از تبار فرهنگ و ورزش ……………………………………………………. ۱۰۰

دکتر هیبت‌الله مالکی؛ از دشتستان تا دهلی …………………………………………………………………………………. ۱۰۲

دکتر خدانظر خروشا؛ بنیانگذار انتقال خون دشتستان …………………………………………………………………… ۱۰۵

محمدحسین کمالی؛ تاجر خوشنام و صلح‌آفرین برازجانی ……………………………………………………………… ۱۰۷

محمدشفیع رئیسی؛ زندگی کوتاه و پربار ……………………………………………………………………………………. ۱۱۰

حاج ماشاءالله کازرونی، چهره مبارز و فرهنگی برازجان ………………………………………………………………. ۱۱۲

استاد عزیزالله صمیمی؛ طلایه‌دار ورزش استان بوشهر ……………………………………………………………….. ۱۱۳

خدابخش چمن‌کار؛ سرگذشت پرفراز و نشیب از میدان ورزش تا میدان مبارزه ………………………………… ۱۱۵

حسین کازرونی؛ نخستین مدال‌آور طلای جهان از دیار برازجان ……………………………………………………… ۱۱۸

حاج شهسوار خلیجی؛ نخستین سرپرست تاسیسات بیمارستان ……………………………………………………… ۱۲۰

استاد محمد خضری؛ سنگ‌تراشی که به استادکاری نام‌آشنا رسید ………………………………………………….. ۱۲۱

استاد غلامعلی خادم‌زاده؛ نوآور عرصه شیرینی‌های سنتی برازجان ……………………………………………….. ۱۲۲

محمد لاری‌دشتی؛ آنتوان چخوفِ برازجان‌ ………………………………………………………………………………….. ۱۲۳

استاد ابراهیم قایدی؛ از مکتب‌خانه برازجان تا دانشگاه‌های بوشهر ……………………………………………….. ۱۲۷

دکتر منصور فراهانچی؛ پزشکی که نامش بر آدرس یک شهر ماند ………………………………………………… ۱۲۹

استاد محمد غلامی؛ عشق از زاویه نگاه استاد می‌تابد ……………………………………………………………………. ۱۳۱

سکینه کمالی‌نژاد یا سارای دشتستان؛ بانوی ترانه‌سرای دیار جنوب …………………………………………. ۱۳۳

اسدالله لاری‌دشتی؛ استادی که جمال می‌بخشید و کمال می‌جست ……………………………………………… ۱۳۴

خانم قاضی‌زاده؛ طلایه‌دار تعلیم و نخستین خانم معلم برازجانی ……………………………………………………… ۱۳۶

احمد رزمی؛ مینیاتور فوتبال ایران ………………………………………………………………………………………………… ۱۳۷

سید اسماعیل بهزادی (صفا)؛ شاعر دلبسته‌ی جنوب ………………………………………………………………… ۱۳۹

شهلا غلامشاهی؛ عشق به هنر، ارثیه پدری …………………………………………………………………………………. ۱۴۰

حاج حسین رحیمی معروف به حاجی صلواتی……………………………………………………………………………… ۱۴۲

حاج احمد خادم‌زاده؛ پرواز سیمرغ برازجان بر فراز بلندای ایران …………………………………………………….. ۱۴۳

مرتضی انوشه؛ نویسنده‌ای از خطه کار و قلم ……………………………………………………………………………….. ۱۴۵

سید غلامحسین امیری دشتی و حسینیه ماندگارش ………………………………………………………………….. ۱۴۷

رسول پرویزی، از شلوارهای وصله‌دار تا مجلس سنا ………………………………………………………………………. ۱۴۹

همایون بحرانی؛ گزیده‌ای از زندگی و خدمات فرهنگی ………………………………………………………………….. ۱۵۱

زهرا بیگم زرین‌پور؛ نخستین آموزگار کلاس اکابر در برازجان ……………………………………………………….. ۱۵۳

حبیب‌الله نگهبان؛ معمار نخستین دبیرستان پسرانه در برازجان ………………………………………………………. ۱۵۴

استاد علیمراد فراشبندی؛ مورخ و روزنامه‌نگار دشتستان ……………………………………………………………… ۱۵۵

حاج حسین بهبودی: از برازجان تا بهپودر …………………………………………………………………………………… ۱۵۸

حاج حسن رجبی؛ بنیانگذار روستای حسن‌آباد و نماد نیکوکاری و آبادانی ………………………………………… ۱۶۰

دی حسین عابدین؛ بانوی مهرورز با دستان شفابخش ………………………………………………………………….. ۱۶۲

حاج اکبر صابری؛ طلایه‌دار رسانه در دشتستان …………………………………………………………………………….. ۱۶۳

ویلم فلور: ایران‌شناسی هلندی با عشق به تاریخ ایران …………………………………………………………………….. ۱۶۵

حاج ابوالقاسم و حاج محمود برازجانی؛ برازجان و یادگار ماندگار دو برادر نیکوکار ……………………… ۱۶۸

پیشگامان سلامت: نگاهی به نخستین پزشکان برازجانی ………………………………………………………………. ۱۷۳

سه کارآفرین موفق؛ بنیانگذاران صنعت شن و ماسه در برازجان …………………………………………………….. ۱۷۵

شهادت سلیمان شریفی؛ نخستین شهید دشتستان …………………………………………………………………….. ۱۸۰

شهید ناصر دانشگر؛ طلایه‌دار ایثار در فاجعه خونین سعدآباد …………………………………………………………. ۱۸۱

وجه تسمیه برخی از روستاهای دشتستان ……………………………………………………………………………. ۱۸۳

کوهنوردی و گویش محلی دشتستان؛ فرهنگ واژگان و اصطلاحات کوهستان ………………………….. ۱۹۹

کوه قلعه گیسکان، یادگاری از تاریخ و افسانه در دشتستان …………………………………………………………….. ۲۰۴

کاخ چرخاب: نگین ناتمام هخامنشی بر سینه خلیج‌فارس ………………………………………………………………. ۲۰۷

دالکی: نخستین فریاد نفت ایران که شنیده نشد ……………………………………………………………………………… ۲۱۲

نخستین دبستان برازجان؛ از مدرسه خانی تا شهید کازرونی ……………………………………………………….. ۲۱۴

تأسیس نخستین دبستان دخترانه در برازجان؛ روایتی از تابوشکنی هشت دختر خط‌شکن ……….. ۲۱۶

پیشگامان علم: روایتی از نخستین دیپلمه‌های دبیرستان فرخی برازجان …………………………………………… ۲۱۷

از آزرم تا سمیه، تاریخچه نخستین دبیرستان دخترانه برازجان ……………………………………………………….. ۲۲۱

تولد آموزش نوین؛ روایت نخستین مدرسه راهنمایی پسرانه برازجان ………………………………………………. ۲۲۲

گام‌های نخست تعلیم؛ افتتاح اولین مدرسه راهنمایی دخترانه در برازجان ………………………………………. ۲۲۳

پیشگام تعلیم و تربیت؛ نگاهی به زندگی نخستین مدیر مدرسه استثنایی برازجان ………………………….. ۲۲۴

ریشه‌های مبارزه با بی‌سوادی؛ نگاهی به تاریخچه سوادآموزی بزرگسالان در دشتستان ………………… ۲۲۵

تاریخچه کودکستان‌های برازجان؛ از نخستین «امید» تا «مستقل فرهنگیان» ……………………………. ۲۲۷

سیر تحول مدیریت آموزش: رؤسای آموزش و پرورش دشتستان از ۱۳۰۰ تا ۱۴۰۱ …………………….. ۲۲۹

سیر تحول نام مدارس برازجان؛ از فرخی تا امروز ……………………………………………………………………. ۲۳۱

کوچ‌های هفت‌گانه؛ تاریخچه اداره آموزش و پرورش برازجان ………………………………………………………… ۲۳۳

از مُفتّش تا راهبر؛ سیر تحول نظارت آموزشی در دشتستان ……………………………………………………………. ۲۳۴

چراغ آموزش در دل محرومیت؛ روایت ایثار انجمن مهندسین خیّر تهران در دشتستان ………………….. ۲۳۶

آوای ماندگار؛ نغمه معلمان بوشهری در دیار برازجان ………………………………………………………………………. ۲۴۱

به روایت شاهدان عینی: نگاهی به نقش جامعه فرهنگیان دشتستان در انقلاب ۵۷ ………………………. ۲۴۳

جامعه فرهنگیان دشتستان؛ اسامی هسته اولیه و سرنوشت آنان، نقش آنان در انقلاب ۵۷ ……………. ۲۴۶

از کاغذگیرون تا دفترخانه: نگاهی به تاریخچه محضرداری در برازجان ………………………………………… ۲۴۸

تاریخچه تاکسیرانی در برازجان؛ از پیکان‌های نارنجی تا تاکسی‌های اینترنتی ……………………………. ۲۵۱

انجمن نیکوکاری حضرت مهدی (عج)؛ چراغی بر راه مهر و خدمت در دشتستان ……………………….. ۲۵۵

تاریخچه سپاه و بسیج دشتستان: ایام دفاع مقدس و اسامی نخستین بسیجیان دشتستان ……………. ۲۵۸

سروهای دشتستان در دفاع از خرمشهر؛ نخستین اعزام رزمندگان‌‌ به جبهه‌ جنگ ایران و عراق …. ۲۶۸

بانوان امدادگر دشتستانی؛ روایتی ناشنیده از نقش زنان در فتح خرمشهر ……………………………………… ۲۷۲

فهرست مطالب یادنامه ۳ مسعود آتشی:

دیباچه‌ای بر یادنامه مسعود آتشی؛ خاطره‌ها و حافظه‌ها ……………………………………………………… ۱۳

یادِ دکه‌های کودکی؛ بوی نان روغنی و نسیم خرداد ……………………………………………………………………….. ۱۷

مکتب‌خانه‌های دیروز؛ یادگاری از آموزش و شیطنت‌های کودکانه …………………………………………………. ۱۸

بار دیگر مادرم شد حامله ………………………………………………………………………………………………………… ۱۹

آن کلاغ در قاب آسمان؛ روایتی از یک ختنه‌سوران در برازجان دیروز‌ …………………………………………… ۲۰

خاطره‌ای از یحیی قمارباز؛ درسی که با درد آموختم …………………………………………………………………… ۲۲

لباس دخترانه و چکمه‌های من: روایتی از کودکی …………………………………………………………………….. ۲۴

میگ اومده تُمب گُرَو: خاطره‌ای از هجوم ملخ و فرهنگ مقاومت در برازجان …………………………………. ۲۷

واژه‌های فراموش‌شده: نگاهی به اصطلاحات رنگارنگ گویش دشتستانی ………………………………………. ۳۰

نخل؛ درخت برکت و زندگی، آشنایی با اجزا و فرآورده‌های آن …………………………………………………………… ۴۱

معلم آسمانی‌؛ یاد یاران دبستان دانش برازجان ………………………………………………………………………………. ۴۸

عکس‌های گمشده انقلاب؛ یادبودی از شهید صادق گنجی …………………………………………………………. ۵۱

معلمی که چون کتاب، مالامال از آگاهی بود؛ به یاد دبیر زبان انگلیسی‌ام، خانم نسرین وثوقی ……… ۵۲

غبارروبی از یک خاطره؛ برای آنان که شیشه‌های بانک را می‌شکستند ………………………………………….. ۵۴

عطر وجود یک معلم؛ به یاد احمد مهاجری، دبیر دوران دبیرستان ………………………………………………….. ۵۸

سکه‌های عشق؛ یادبودی از عقد و مهریه …………………………………………………………………………………….. ۵۹

ازدواجی ساده، عشقی ماندگار؛ مسعود و مهوش آتشی ……………………………………………………………… ۶۰

مردی که ورزش و ادب را هم‌آوا کرد؛ به یاد معلم عزیزم جهانگیر پاپری ……………………………………. ۶۲

خاطره‌ای از جوانان قدیم؛ روزی که مرضیه به برازجان آمد …………………………………………………………. ۶۳

صف بی‌پایان؛ از نانوایی تا اینترنت ………………………………………………………………………………………………… ۶۴

نسل پرچالش: روایتی از دهه شصتی‌ها و مسیر پرفرازونشیب آن‌ها …………………………………………………… ۶۵

سبیل؛ نشانه‌ای از مردانگی و اعتبار در دشتستان ……………………………………………………………………………….. ۶۷

پیرمردان خندق؛ حکایتی از شهید حاجی (قاسم) مزیری‌فرد …………………………………………………………….. ۶۸

نادر گنجی؛ روایت شهیدی که از تشییع به خط مقدم بازگشت …………………………………………………………… ۶۹

شاگرد زبان ترکی؛ تجربه منِ معلم در روستای سرمک ………………………………………………………………….. ۷۰

هدیه‌ی معلم: یک بزغاله در کلاس درس روستای تلخو ………………………………………………………………….. ۷۱

عشق به سبک آقا اجازه؛ خاطره‌ای از معلمی در روستاهای خورموج ……………………………………………… ۷۲

به یاد محمدرضا آخوندزاده؛ همکلاسی، هم‌سنگر و هم‌دل……………………………………………………………. ۷۴

هدیه‌ای به جایزه: وقتی شعر «کفتر کاکل به سر» کلاس را منفجر کرد! …………………………………………. ۷۵

دی‌عباس و محیط زیست؛ پیام‌های گم‌شده در دنیای دیجیتال ……………………………………………………… ۷۶

داوری کیک؛ وقتی نیمرو بلد نبودم ولی قاضی شدم! ………………………………………………………………………. ۷۷

آیین کهنِ نذر دندان: داستان «آش هفت دُنگرو» در برازجان ……………………………………………………….. ۷۸

سَرتَراشون؛ زندگی دوباره‌ی یک سنت فراموش‌شده ……………………………………………………………………….. ۷۹

پاسبانان مهربان: خاطره‌ای از انقلاب در برازجان ………………………………………………………………………….. ۸۰

کفاره‌ی یک رای؛ روایتی از اشتباهی تاریخی در نخستین انتخابات …………………………………………………… ۸۳

روزی که زندگی و مرگ در آغوش هم گریستند، به یاد پدرم حاج غلامحسین آتشی …………………. ۸۴

وقتی دست‌های مهربان به هم رسیدند، بیمه شدن علی پیرمرادی …………………………………………….. ۸۵

اتاق شلوغ یک خبرنگار؛ نمادی از عشق به حرفه و بی‌اعتنایی به مادیات ……………………………………….. ۸۶

مسافری از لورد فرانسه؛ میهمان ناگهانی در شب بارانی برازجان داستان فردریک و حسن جلالیان ….. ۸۷

جشن هفت‌سین برازجان؛ یادمانِ شکوهِ شادی و همت جوانان …………………………………………………….. ۸۸

وقتی مرغِ یک دانش‌آموز، ماکارونی شد! ………………………………………………………………………………. ۸۹

خاطره‌ای از جبهه؛ وقتی غنیمت ما دفتر مشق و لوبیا چیتی بود ……………………………………………………… ۹۰

نوزادی که مصوبات آموزش و پرورش را به باد تمسخر می‌گرفت …………………………………….. ۹۱

سیل و شجاعت: فداکاری در آب‌های خروشان برازجان …………………………………………………………………. ۹۲

قهرمانی در سایه: روایتی از مسابقه دوچرخه‌سواری و یک بازیکن نام‌آشنا ……………………………………… ۹۴

عدس‌پلوی خاطره؛ یادی از رزمندگان واحد اطلاعات و عملیات ………………………………………………………. ۹۵

ماجرای پرسپولیسی شدن من! ………………………………………………………………………………………………. ۹۷

معجزه شیر مادر؛ دیدار دو برادر پس از ۶۰ سال ………………………………………………………………………….. ۹۹

شبی که مُهر انتخابات گم شد؛ ماجرای سبد سبزی‌شور و فندکِ محمد ……………………………………… ۱۰۰

عیادتی به سبک شاگردی؛ حاج سیدمحمدرضا سیاسی‌نژاد ………………………………………………….. ۱۰۲

خاطره‌ای از حج پدر و جشن استقبال در برازجان ………………………………………………………………. ۱۰۴

هدیه الهی؛ روایتی از تولد معصومه در سایه کریمه اهل بیت ………………………………………………………….. ۱۰۶

آخرین «بیطال»های برازجان؛ داستان مشهدی حسین ارشدی و هنر جاانداختن گریچه …………………. ۱۰۷

نَملَیت؛ طعمی از گذشته در برازجان ………………………………………………………………………………………………. ۱۰۹

‌پیشگامان انقلاب: یادواره مبارزان برازجانی در نهضت اسلامی ………………………………………………………. ۱۰۹

وقتی مشاور نمی‌داند مداد ابرو چیست! ……………………………………………………………………………… ۱۱۰

وصال گمشده‌ها در دل بازار پلیتی برازجان …………………………………………………………………………… ۱۱۲

سال وزیری؛ روایتی از مقاومت مردمی در برابر زورگویی ………………………………………………………………… ۱۱۴

دیدار رضاشاه از برازجان؛ حکایت غلام آغالی …………………………………………………………………………… ۱۱۵

نخل‌های بی‌ریشه و بصیرت رضاشاه …………………………………………………………………………………….. ۱۱۵

روایتی از خلع سلاح عمومی در دشتستان به فرمان رضاشاه …………………………………………….. ۱۱۷

کهُ رُمبِس زمین زلزله واوی: روایتی از مراسم سوگواری یک خان‌زاده …………………………………………… ۱۱۹

حیف است که این نعمت را از دست بدهید ………………………………………………………………………….. ۱۲۰

قباله‌ای از خاطرات: نگاهی به یک سند ازدواج تاریخی در برازجان ……………………………………………….. ۱۲۱

خیک و مشک؛ یادگاری از صنایع دستی دشتستان ………………………………………………………………………… ۱۲۲

دولچه؛ یادگاری از هنر خنک‌مانی در روزگاران قدیم ………………………………………………………………………… ۱۲۲

شهید آب‌های خلیج فارس؛ سرنوشت تراژیک رئیس سالم‌خان برازجانی ……………………………………… ۱۲۳

روایت قحطی و جنگ: خاطراتی از سال‌های سخت ۱۳۲۰ به روایت قدیمی‌ترین معلم برازجان ………… ۱۲۵

روایتی از مقاومت مردمی در جنگ قند برازجان ……………………………………………………………………. ۱۲۷

پرواز اعلامیه‌ها بر فراز برازجان: روایتی از جنگ جهانی دوم در جنوب ایران ………………………………. ۱۲۸

چارقد و تور سفید، نادعلی وم نرسید؛ روایتی از مقاومت در برابر کشف حجاب در برازجان ………… ۱۳۰

چرخ‌های خاطره؛ از کرایه الاغ تا دوچرخه‌های حسین بهارمست در برازجان ……………………………………. ۱۳۳

خاطره‌ای از استاد خواجه‌‌ییان؛ الگویی از اخلاق و تعهد ……………………………………………………………. ۱۳۴

چکش‌های خاموش: روایتی از آخرین آهنگری سنتی برازجان ……………………………………………………….. ۱۳۶

معلمی که فراموش نشد: روایت قتل غلام فرزانگان ……………………………………………………………………. ۱۳۸

جنبش معنوی و انقلابی؛ روایتی از گروه حمید کهنسال در برازجان ……………………………………………… ۱۴۰

از حروف سربی تا مُهرهای لیزری: داستان نخستین مُهرساز برازجان ………………………………………… ۱۴۲

میرزای نی‌همبونه‌زن؛ افسانه‌ی عشق و موسیقی در برازجان ………………………………………………………… ۱۴۳

مادری که درد فراق را به عشق علی‌اصغر(ع) دوخت ………………………………………………………… ۱۴۴

یادی از حسینیه خالمَعلی؛ یادگاری از برازجان قدیم …………………………………………………………………… ۱۴۵

لالایی بر گهواره خالی: روایتی از یک سوگ کهن ……………………………………………………………………… ۱۴۶

خانه دی‌ فاطمه: روایتی از پناهگاه خانواده‌های زندانیان سیاسی در برازجان …………………………………….. ۱۴۸

جوی حاج محدی؛ یادگاری ماندگار از نیکوکاری در دشتستان ………………………………………………………. ۱۴۹

آیینه‌ی ساده‌ی محبت؛ آرایشگر برافتویی بازار برازجان ……………………………………………………………….. ۱۵۱

علف ملا: داستان تحریم عجیب ریحان در برازجان …………………………………………………………………………. ۱۵۲

روزی به یادماندنی در بنیاد ایران‌شناسی شعبه بوشهر ……………………………………………………… ۱۵۴

شاه زنگی، ماه زنگی؛ نغمه‌ای کهن در همنوایی با ماه ……………………………………………………………….. ۱۵۶

فِدَه آمَحقُلی؛ روایتی از یک تراژدی محلی ……………………………………………………………………………………. ۱۵۷

شله خرمایی؛ حلوای زمستانی با طعم خاطره‌های برازجان ……………………………………………………………… ۱۵۸

یادِ ایام؛ در سپیده‌دم ورزشِ برازجان ……………………………………………………………………………………………. ۱۵۹

تعارف زیره‌ای (زیرراهی)؛ ضرب‌المثل مهمان‌نوازی نمادین ……………………………………………………….. ۱۶۰

آخرین حلقه مدیریت شهری: روایت انجمن شهر برازجان در آستانه انقلاب ……………………………….. ۱۶۲

انجمن شهرستان دشتستان؛ متن آخرین صورتجلسه در دوران پهلوی ………………………………………. ۱۶۳

نخستین زندانی سیاسی در برازجان ……………………………………………………………………………………. ۱۶۵

رادیو کویت؛ دهه‌ی پنجاه و جوانان برازجان …………………………………………………………………………………. ۱۶۵

سینمای برازجان؛ از افتتاح پرشور تا تعطیلی با فتوای متعصبان ……………………………………………………… ۱۶۶

پرده دوم سینما در برازجان؛ از نورافشانی نئون تا خاموشی پایانی ………………………………………………. ۱۶۷

کارناوال‌های شادی در برازجان؛ یادگاری از جشن‌های دوران پهلوی ………………………………………… ۱۶۸

قدم‌زنی با تاریخ: سفر به محله قلعه برازجان (محله‌گردی-۱) ………………………………………………………. ۱۶۹

گشت‌وگذاری در دل تاریخ: بازدید از محله سادات و کوزه‌گران برازجان (محله‌گردی-۲) ………………. ۱۷۳

در کوچه پس کوچه‌های تاریخ: گشتی در کوی کمپانی و محله آهنگران برازجان (محله‌گردی-۳) .. ۱۷۶

بازخوانی تاریخ؛ گذری در محله کوتی و گرمابه خیراندیش (محله‌گردی – ۴) ………………………………… ۱۸۵

سفر به دل تاریخ: بازدید از کاروانسرای مشیرالملک برازجان (محله‌گردی-۵) ………………………………… ۱۸۹

ردپای تاریخ: از برازجان فاریاب تا محله قلعه (محله‌گردی-۶) ……………………………………………………….. ۱۹۲

از تُو گَپ تا کرونا: روایتی از مصائب و مقاومت در دشتستان …………………………………………………………. ۱۹۴

سیزده روز در آتش؛ نبرد چغادک و مقاومت غضنفرالسلطنه …………………………………………………………. ۱۹۷

پیروزی لَرده بر انگلیس؛ بازتاب یک حماسه در شعر محلی ………………………………………………………… ۱۹۹

جَرِ سَرِ آسیویی؛ داستانی براساس ضرب‌المثلی از دشتستان …………………………………………………………… ۲۰۰

پوست لورکی، حکایتی از وابستگی …………………………………………………………………………………………….. ۲۰۱

بیداری همگانی برای حفاظت از حیات‌وحش بوشهر ………………………………………………………….. ۲۰۲

سرنوشت یهودیان برازجان ………………………………………………………………………………………………….. ۲۰۴

کارخانه اعتمادیه بوشهر؛ یادگاری از شکوه صنعت نساجی ایران …………………………………………………. ۲۰۸

تجارت سیاه: نگاهی به تاریخ برده‌داری در بوشهر ………………………………………………………………………… ۲۱۰

ننیزک؛ یادگاری از تاریخ در دل دشتستان ………………………………………………………………………………………. ۲۱۲

یادی از پزشکان میهمان: نقش پزشکان خارجی در درمان دشتستان …………………………………………… ۲۱۷

کرّه حضرت عباس؛ سوگندِ سنتی و نماد امانت‌داری در فرهنگ عشایر ایران …………………………………. ۲۱۹

پلنگ سنگی شاه‌پسرمرد؛ نمادی که رنگِ بی‌توجهی به خود دید ……………………………………………….. ۲۲۱

نگاهی به تاریخچه و نخبگان روستای تل‌سرکوب ……………………………………………………………… ۲۲۲

سَنگار برازجان؛ یادگار مقاومت و ریشه‌ای در تاریخ ……………………………………………………………………… ۲۲۵

درباب محله‌های حسین‌آباد، حاجی‌آباد، اکبرآباد و بازپرسی برازجان ……………………………….. ۲۲۶

از گاری‌خانه تا ترمینال؛ قصه‌ی پُرغبار «دم گاراژ» برازجان ………………………………………………………… ۲۲۸

طلوع انقلاب در برازجان؛ روایتی از آخرین روز انقلاب ……………………………………………………………….. ۲۳۰

‌وداع با خونین‌ترین روز؛ روایت شهدای ۲۳ بهمن برازجان …………………………………………………………. ۲۳۲

یادبودی بر نخستین، کهن‌سال‌ترین و خردسال‌ترین شهیدان دشتستان ……………………… ۲۳۳

برمی‌گردم یا با رخت یا با تخت یا با یخ؛ روایتی از فرهنگ نانوشته جبهه ……………………………….. ۲۳۵

روز حماسه و عروج: یادواره ۳۳ شهید عملیات مجنون در چهارم تیرماه از دشتستان ………………………. ۲۳۷

چوپانی که در حاج عمران به افلاک پر کشید: یادمان شهید عبدالنبی یحیایی …………………………. ۲۳۸

سفره‌ی ابدی رزمندگان؛ یادبودی از صمیمیت و معنویت ……………………………………………………………. ۲۴۱

به یاد شهید خوش‌نوا؛ یادبود شهید مختار اعمایی ………………………………………………………………………. ۲۴۱

در آسمان مجنون؛ یادبود شهید محمدحسین کریمی و همرزمانش ……………………………………………….. ۲۴۳

کبوتر سبکبال فکه که با نگاهش طوفان می‌سرود؛ یادبود شهید قاسم مزیری‌فرد …………………. ۲۴۵

اشک‌های ماندگار؛ روایتی از مادر شهید محمود کهنسال ……………………………………………………………… ۲۴۷

شهادت مردی از تبار فرهنگ؛ به یاد شهید صادق گنجی ………………………………………………………….. ۲۴۸

روایتی از ایثار و اسارت؛ یادی از آزادگان دشتستان ……………………………………………………………………. ۲۵۰

یادمان روزهای مهمانشهر: افغانستانی‌های مقیم برازجان ………………………………………………………….. ۲۵۶

فصلنــــامـــه ارغنــــون هامـــون (فروش اینترنتی)

ماهنـــــامـــــه نــامـــه هـامـــــون (فروش اینترنتی)

دوهـفتـــــــه نــامـه آوای هـــــامــــون (فروش اینترنتی)

انتـــــشــــــــارات هــــامـــــــون نـــــو (فروش اینترنتی)

نشستن در لژ مخصوص غول‌های ادبی؛ درباب منوچهر آتشی

درباره استاد غلامعباس توسلی؛ حافظه زنده جامعه شناسی

توسلی در سه بزنگاه تاریخی؛ یادداشتی از حمیدرضا جلائی‌پور

آکادمیسین مردم‌مدار؛ یادداشتی از حسین سراج زاده

یادنامه‌های برازجان؛ اسم‌ها و رسم‌ها، رازها و رمزها، خاطره‌ها و حافظه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

اخبار مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ